Gece olmuş, gözler kapanıyor lakin telefon hala elde. Bir kısım daha izleniyor, birkaç görüntü daha kaydırılıyor ya da hiçbir şey yapılmadan sessizce oturuluyor. Sabah erken kalkılacağı bilinmesine karşın uyku daima erteleniyor. Uzmanlar bu davranışı ‘uyku intikamı’ olarak isimlendiriyor. Kişi yorgun olduğunu biliyor lakin günü bitirmek istemiyor zira gece saatleri bazen günün birinci defa nitekim kendine ilişkin hissedilen kısmına dönüşebiliyor.
Psikologlara nazaran birçok insan gününü iş, sorumluluklar ve daima yetişmesi gereken şeylerle geçiriyor. Gün boyunca kendi isteğiyle hareket edemediğini hisseden kimi şahıslar geceyi geri kazanılması gereken ferdî alan üzere görmeye başlayabiliyor. Bu nedenle kişi yorgun olsa bile çabucak uyumak istemeyebiliyor. Uzmanlar bu davranışın bilhassa ebeveynlerde, ağır çalışan şahıslarda ve gün içinde daima diğerleriyle ilgilenmek zorunda kalan insanlarda daha sık görülebildiğini belirtiyor.
Uyku uzmanlarına nazaran uyku intikamı yaşayan şahıslar çoklukla geç yatmanın sonraki gün kendilerini zorlayacağını biliyor lakin yeniden de uyumayı ertelemeye devam ediyor. Zira burada sorun her vakit düzensizlik ya da telefon kullanımı değil; kimi beşerler için gece geç saatlerde yalnız kalmak, gün içinde kaybedildiği hissedilen ferdî vakti geri alma duygusu yaratabiliyor. Bu nedenle davranış bazen tembellikten çok, zihinsel yükten kısa müddetli uzaklaşma gereksinimiyle ilişkilendiriliyor.
Uzun vadeli uyku ertelemesinin vakitle kronik yorgunluk, dikkat düşüşü, sonluluk ve zihinsel bulanıklık üzere tesirler oluşturabileceği belirtiliyor. Kimi araştırmalar sistemsiz uyku alışkanlıklarının gerilim seviyesi, hormon istikrarı ve genel ruh hali üzerinde tesirli olabileceğini gösteriyor. Uzmanlar sırf kaç saat uyunduğuna değil, kişinin neden daima uyumayı ertelediğine de dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Telefon ve toplumsal medya bu davranışı uzatabiliyor lakin uzmanlara nazaran temel neden her vakit ekran bağımlılığı olmayabiliyor. Kimi beşerler telefon olmadan da şuurlu halde uyumayı geciktirebiliyor. Psikologlar asıl sorunun, kişinin gün içinde kendisine ilişkin alan hissini ne kadar yaşayabildiğiyle kontaklı olabileceğini söylüyor. Bu nedenle kimi uzmanlar uyku intikamını sadece bir uyku alışkanlığı olarak değil; çağdaş hayatın zihinsel yükü ve denetim kaybı hissiyle ilişkili yeni davranış biçimlerinden biri olarak kıymetlendiriyor.
Kaynak: Haberler.com
