NEW ABD, İngiltere ve Avustralya, AUKUS İttifakı kapsamında Avustralya’nın konvansiyonel silahlı, nükleer güçle çalışan denizaltılar (SSN-AUKUS) edinmesi için benimsedikleri yeni yol haritasını açıkladı.
ABD Lideri Joe Biden, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, Avustralya’nın nükleer denizaltıya sahip olması ve nükleer denizaltılarda kullanılan teknolojinin paylaşılmasını içeren AUKUS Muahedesi kapsamında California eyaletinin San Diego kentinde bir ortaya geldi.
Liderler, görüşmelerinin akabinde ortak açıklama yayımladı.
Açıklamada, “güvenli, istikrarlı, özgür ve açık bir Hint-Pasifik’i teşvik amacıyla” üç ülke ortasında oluşturulan AUKUS güvenlik diyaloğu kapsamında Avustralya’nın konvansiyonel silahlı, nükleer güçle çalışan denizaltılar (SSN) edinmesi için benimsenen yol haritası duyuruldu.
Bu kapsamda üç ülkenin ortak teknoloji kapasiteleriyle yeni jenerasyon denizaltı olan SSN-AUKUS’un üretileceği kaydedilen açıklamada, Avustralya ve İngiltere’nin “geleceğin denizaltıları” olarak SSN-AUKUS’u kullanacakları belirtildi.
ABD, Avustralya’ya 3 adet “Virginia” sınıfı denizaltı verecek
İki ülkenin on yıl içinde SSN-AUKUS’ları kendi iç tersanelerinde inşa etmek için çalışmaya başlayacakları tabir edilen açıklamada, 2023’ten başlayarak Avustralya askeri ve sivil çalışanının, ABD ve İngiltere Kraliyet Donanması üslerinde eğitim alacakları bildirildi.
Açıklamada, ABD tarafının 2023’ten itibaren, İngiltere’nin ise 2026’dan itibaren Avustralya’da denizaltılar için yapılan liman ziyaretlerini artırmayı planladığı aktarıldı.
ABD ve İngiltere’nin, 2027’de Avustralya donanma işçisinin iş gücü, altyapısı ve düzenleyici sistemlerinin geliştirilmesini hızlandırmak için SSN’lerin Avustralya’ya ileriye dönük rotasyon planına başlanacağı vurgulanan açıklamada, 2030’ların başlarında, Kongre’nin onay vermesi halinde ABD’nin, Avustralya’ya 3 adet “Virginia” sınıfı denizaltı satmayı planladığı kaydedildi.
Açıklamada, Avustralya’ya gerekirse iki adet daha “Virginia” sınıfı denizaltı satılabileceği belirtilerek, “Bu adım, Avustralya’nın özerk SSN yeteneğini ve takviye kapasitesini sistematik olarak artıracaktır.” tabirine yer verildi.
2030’ların sonunda ise İngiltere’nin birinci SSN-AUKUS’u Kraliyet Donanmasına teslim edeceği aktarılan açıklamada, 2040’ların başında ise Avustralya’da inşa edilen birinci SSN-AUKUS’un Avustralya Kraliyet donanmasına verileceği bildirildi.
Açıklamada, bugün sunulan planın, Avustralya’nın klâsik silahlı, nükleer güçle çalışan denizaltılardan oluşan hâkim bir filoyu üretmek, bakımını yapmak, işletmek ve yönetmek için gerekli altyapı, teknik yetenekler, sanayi ve insan sermayesini geliştirmesini desteklemek üzere tasarlandığına işaret edildi.
Diğer taraftan, nükleer silahların yayılmasını tedbire konusundaki taahhütlerin yinelendiği açıklamada, nükleer güçle çalışan denizaltı kabiliyetinin edinilmesi konusunda Milletlerarası Atom Gücü Kurumu ile istişarelerin sürdürüldüğü bildirildi.
Açıklamada, kelam konusu plan sayesinde, Hint-Pasifik’teki ferdi ve kolektif denizaltı varlığının genişlediği belirtilerek, bunun global güvenlik ve istikrara da katkı sunacağı söz edildi.
Bu kapsamda bilgi ve teknoloji paylaşımı alanındaki üçlü işbirliğinin de geliştirilmesine olan taahhüdün vurgulandığı açıklamada, üç ülkenin de insan hakları, hukukun üstünlüğü ve hâkim devletlerin bağımsızlığını gözeterek, kurallara dayalı memleketler arası nizama hürmet duyduğunun altı çizildi. Açıklamada, bugün duyurulan planın bu maksatları ilerletmeye yardımcı olacağı görüşüne yer verildi.
AUKUS anlaşması
ABD, İngiltere ve Avustralya ortasında 2021’de nükleer denizaltı teknolojisi alanında işbirliğini öngören “AUKUS” muahedesi imzalanmıştı.
Üç ülkenin isimlerinin İngilizcedeki kısaltmasından oluşan “AUKUS” güvenlik mutabakatı kapsamında Güney Avustralya eyaletinin başşehri Adelaide’deki tersanelerde en az 8 nükleer güçle çalışan denizaltı inşa edilecek.
Anlaşma uyarınca, Avustralya’nın sahip olacağı nükleer güçlü denizaltılar, Hint-Pasifik’te istikrarı desteklemek ve mutabakata taraf olan ülkelerin ortak kıymetleri ile çıkarlarının korunmasına katkı sunmak için kullanılacak.
AUKUS’un akabinde Avustralya, “nükleer güce” ulaşmadan evvel nükleer denizaltılara kavuşacak birinci ülke olarak kayıtlara geçecek.
AUKUS Fransa ile tansiyona neden olmuştu
Diğer taraftan, Avustralya, 2016’da Fransız Naval Group ile imzaladığı 12 klasik dizel elektrikli denizaltının üretimini öngören 90 milyar Avustralya doları fiyatındaki mukaveleyi Eylül 2021’de iptal etmişti.
Sözleşmenin iptali Fransa ile Avustralya ortasında krize yol açmış, Fransa AUKUS’a reaksiyon olarak Canberra ve Washington büyükelçilerini geri çekmişti.
Dönemin Avustralya Başbakanı Scott Morrison, muahedenin iptali hakkında Avustralya’nın Fransa’yı evvelce bilgilendirdiğini belirtmişti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise Morrison’un palavra söylediğini sav etmişti.
Hint-Pasifik bölgesinde Çin’in büyüyen askeri varlığına karşı yapıldığı açıklanan AUKUS muahedesine reaksiyon gösteren Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cao Licien ise “anlaşmanın bölgesel barış ve istikrarı önemli formda baltalayacağı” tenkidinde bulunmuştu.
Kaynak: Son Dakika
