Haber: Yusuf KANLI
(LEFKOŞA) – Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu Başkanı ve Rum tarafının eski Başmüzakerecisi Andreas Mavroyiannis, Kıbrıs probleminde yeni bir müzakere sürecinin başlatılması için geçmiş yıllara kıyasla daha elverişli şartlar bulunduğunu belirterek, Ada’daki liderlik değişimi, Doğu Akdeniz‘deki jeopolitik gelişmeler ve Avrupa Birliği ile Türkiye ortasındaki bağlarda gözlenen yeni hareketliliğin tahlil arayışları açısından kıymetli fırsatlar yarattığını söyledi.
Uzun yıllar Kıbrıs müzakerelerinde Rum tarafının en kıymetli isimlerinden biri olarak misyon yapan ve 2017 yılında Crans-Montana’da gerçekleştirilen son kapsamlı tahlil görüşmelerinde Rum tarafının Başmüzakereci olarak katılan Andreas Mavroyiannis, mevcut şartların geçmişe kıyasla daha olumlu olduğunu tabir etti. Bununla birlikte, yeni bir sürecin muvaffakiyetle sonuçlanacağının garanti edilemeyeceğini vurgulayan Mavroyiannis, tarafların tahlil tarafında gerçek bir siyasi irade ortaya koyup koyamayacaklarının belirleyici olacağını kaydetti.
“Bugün geçmişte olduğundan daha düzgün şartların bulunduğuna inanıyorum” diyen Mavroyiannis, “Bütün temel aktörlerin süreçte hareket yaratmak için nedenleri var. Bu gayretin başarılı olup olmayacağını kimse öngöremez lakin yeni ve önemli bir sürecin başlatılmasının mümkün olduğuna inanıyorum ve bu türlü bir teşebbüsü memnuniyetle karşılarım” tabirlerini kullandı.”
Mavroyiannis, mevcut ortamın oluşmasında üç temel ögenin öne çıktığını belirterek, bunların Kıbrıs Türk tarafında yaşanan liderlik değişimi, bilhassa garantör ülkeler ve Doğu Akdeniz bağlamında şekillenen yeni jeopolitik ortam ile Avrupa Birliği-Türkiye ilgilerinde son periyotta gözlenen tekrar yakınlaşma gayretleri olduğunu söyledi.
GAYRİRESMİ 5 ARTI 1 TOPLANTISINA DİKKAT ÇEKTİ
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yıl sonunda sona erecek misyon müddeti öncesinde Kıbrıs konusunda yeni bir ivme yaratmaya çalıştığını belirten Mavroyiannis, bu çerçevede temmuz sonu yahut ağustos başında yapılması planlanan gayriresmi 5 artı 1 toplantısının kıymetli bir fırsat oluşturabileceğini tabir etti.
“5 artı 1 formatı kendi başına Kıbrıs probleminin özünü müzakere eden bir düzenek değildir” diyen Mavroyiannis, “Bu formatın yapabileceği şey, tarafların yeni ve önemli bir sürece girmeye hazır olduklarını göstermesidir. Böylesi bir süreç yeniden iki boyutlu olacaktır. Bir yanda Birleşmiş Milletler himayesinde iki toplum lideri arasında yürütülecek iç boyut, başka yanda ise garantör ülkeleri ilgilendiren güvenlik ve garantiler başlığı olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.”
Mavroyiannis, yeni müzakere sürecinin hangi temeller üzerinde yükselmesi gerektiği konusunda ise “Şu anda hala kimi pürüzlerle karşı karşıyayız. Ön şartlar konusunda farklı yaklaşımlar bulunuyor ve müzakerelerin temelinin ne olacağı konusunda uzlaşıya muhtaçlık var. Benim açımdan bu temel Güvenlik Kurulu kararları, mevcut yakınlaşmalar ve 2017 yılında Crans-Montana’da ortaya çıkan çerçevedir” dedi.
ERHÜRMAN’IN YAKLAŞIMINI DEĞERLENDİRDİ
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın son periyotta ortaya koyduğu dört prensip ve müzakere metodolojisine ait soruları da yanıtlayan Mavroyiannis, Erhürman’ı “rasyonel bir kişi” olarak tanımladı ve Kıbrıs’ın tekrar birleşmesine inanan bir siyasetçi olduğunu söyledi.
“Tufan Erhürman’ın Kıbrıs’ın yine birleşmesine inandığını ve bu doğrultuda çalışmaya hazır olduğunu düşünüyorum” diyen Mavroyiannis, buna rağmen Erhürman’ın metodoloji olarak tanımladığı kimi ögelerin Rum tarafında ön şart olarak algılandığını tabir etti.”
Özellikle siyasi eşitlik ve dönüşümlü başkanlık hususlarına değinen Mavroyiannis, bu ögelerin tahlilin kesimi olması gerektiğini kabul ettiklerini lakin bunların geçmişte daha geniş bir uzlaşı paketinin içinde değerlendirildiğini belirtti.
Mavroyiannis, “Rum tarafı siyasi eşitliği ve dönüşümlü başkanlığı muhakkak modaliteler altında kabul etmiştir. Lakin bunlar güvenlik, garantiler ve askerler dahil olmak üzere daha kapsamlı bir paketin unsurlarıydı. Artık bunları bağlamından koparıp evvelden ve tek başına talep etmek kimi soruları beraberinde getiriyor” dedi.
Erhürman’ın süreç başarısız olursa statükoya geri dönülmemesi gerektiği istikametindeki yaklaşımına ait olarak ise Mavroyiannis, başarısızlık senaryolarına odaklanmak yerine sürecin muvaffakiyete ulaşmasının hedeflenmesi gerektiğini belirterek “Müzakerelerin sonsuza kadar sürmemesi gerektiği konusunda hemfikir olabiliriz. Kaldığımız yerden devam edilmesi gerektiği konusunda da hemfikir olabiliriz. Fakat ülkeyi tekrar birleştirmeye çalışırken daha baştan ayrılığın kaidelerini konuşmanın gerçek yaklaşım olduğundan emin değilim. Gücümüzü başarısızlığa hazırlanmak yerine sürecin başarılı olmasına harcamalıyız” tabirlerini kullandı.
GÜVENLİK VE GARANTİLER BAŞLIĞI
Kıbrıs sıkıntısının en hassas başlıklarından biri olan güvenlik ve garantiler konusunda son devirde gündeme gelen NATO temaslı yahut memleketler arası takviyeli güvenlik düzenlemeleri hakkındaki görüşlerini de paylaşan Mavroyiannis, askeri ittifaklara ilkesel olarak aralı olduğunu söyledi.
“Askeri ittifakları ve militarist yaklaşımları sevmiyorum. Bunlar çözmeye çalıştığımız sorunun mantığıyla çelişiyor” diyen Mavroyiannis, bu tıp yaklaşımların vakit zaman garantör ülkelerin güvenlik korkularını meşrulaştırabildiğini ve adada özel hak taleplerine yer oluşturabildiğini savundu. Mavroyiannis, “Kıbrıs tam hükümran ve bağımsız bir devlet olmalıdır. Hiçbir üçüncü ülkenin müdahale hakkı bulunmamalıdır. Bu türlü bir güvenlik düzenlemesi fakat tüm yabancı askerlerin çekilmesinin, garantörlük sisteminin kaldırılmasının ve müdahale haklarının sona ermesinin karşılığı olacaksa düşünülebilir” dedi.”
HOLGUÍN’İN EFORLARINA TAKVİYE, SONUÇLARA AİT TEMKİNLİLİK
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Şahsî Temsilcisi Maria Angela Holguin’in yürüttüğü temasları da pahalandıran Mavroyiannis, tahlil istikametindeki tüm teşebbüsleri desteklediğini ve Holguin’in uğraşlarının takdir edilmesi gerektiğini söyledi.
Buna rağmen yakın devirde somut sonuçlar elde edilip edilemeyeceği konusunda temkinli konuşan Mavroyiannis, “Holguin’in eforları övgüyü hak ediyor. Fakat yakın vakitte olumlu sonuçlar elde edileceğinden emin değilim. Taraflarda nitekim tahlil tarafında siyasi irade bulunduğuna şimdi ikna olmuş değilim. Tekrar karşılıklı suçlamaların öne çıktığı bir sürece sürüklenebileceğimizden telaş duyuyorum” dedi.
Mavroyiannis, Kıbrıs’ta ilerleme sağlanabilmesinin tek yolunun önemli ve sonuç odaklı müzakerelerin yine başlaması olduğunu belirterek, sürecin Birleşmiş Milletler kararları, Genel Sekreter’in ortaya koyduğu altı unsurluk çerçeve ve bugüne kadar elde edilen yakınlaşmalar temelinde yürütülmesi gerektiğini kaydetti. Mavroyiannis, “Son kalan arayı kat etmek için siyasi irade, kararlılık, düzgün niyet, itimat ve ortak bir gelecek vizyonu gerekiyor. Kıbrıs’ın yine birleşmesinin yolu buradan geçiyor” dedi.
Kaynak: Haberler.com
