DOĞAL ve Tarihi Pahaları Müdafaa Derneği Lideri Prof. Dr. Coşkun Erüz, Gümüşhane’de yer alan, 15 milyon yıllık olduğu belirtilen dünyanın sayılı damla taş mağaralarından Karaca Mağarası’nın, çevresindeki taş ocakları nedeniyle risk altında olabileceğine dikkat çekti. Prof. Dr. Erüz, “Taş ocaklarından dolayı, mağaranın kayalarında dökülmeler başlamış. Bunun sebebi, çok şiddetli patlatmalar olmasa dahi, dinamit patlatmaları üzere hatta küçük titreşimler bile 5 kilometre etrafında oluşacak bir taban titreşimi mağara içerisinde, ayrışma ve çökmelere neden olabilir. Bölgeye taş ocağı da gerekli olabilir fakat mağara üzere bir kıymetin ikincisi yok; orada bütüncül bir müdafaa yapılmalıdır, aksi halde mağarayı kaybedebiliriz” dedi.
Doğu Karadeniz’in kıymetli turizm destinasyonlarından, Torul ilçesinde 15 milyon yıllık geçmişe sahip olan Karaca Mağarası, 100 metre uzunluğunda ve bin 500 metrekare alana sahip. Elipse benzeyen 4 başka kısmın birleşmesiyle oluşan mağara, yer yer 18 metreyi bulan tavan yüksekliğiyle dikkat çekiyor. İçerisinde farklı renk ve formlarda sarkıt, dikit ve sütunlar yer alan mağara, desenli duvarları ve içeriye yanlışsız huni biçiminde genişleyen yapısıyla ziyaretçilerine görsel şölen sunuyor.
Dünyanın sayılı damla taş mağaralarından olan Karaca Mağarası, ulaşım yolunda tespit edilen kaya düşme riski ve gevşek şev düzenleme çalışmaları nedeniyle süreksiz olarak ziyarete kapatıldı. Riskli kayalardan arındırılıp, çelik bariyer sistemleriyle inançlı ulaşım hedeflenen mağara güzergahında çalışmalar sürerken, uzmanlar etrafında son yıllarda açılan taş ocaklarının ve mümkün patlatmaların, mağara içerisindeki sarkıt ve dikitlerde dökülmelere yol açabileceğine dikkat çekiyor.
‘KRİTİK BİR MAĞARA’
Doğal ve Tarihi Pahaları Muhafaza Derneği Lideri Prof. Dr. Coşkun Erüz, titreşim ve dış tesirlere karşı hassas olduğunu vurguladığı mağaranın bölgedeki değerine değinerek, “Karaca Mağarası, Doğu Karadeniz’de doğal sit olarak muhafaza altına alınmış ve turizme kazandırılacak en fazla turisti çeken cazibe alanlarından bir tanesi. Bölgenin, kültür ve tabiat turizmini Limni Gölü, Zigana Dağı ve Zigana Geçidi ile birlikte etkileyerek en fazla ziyaretçisini çeken alanların başında ve her yıl ziyaretçi sayısı da artıyor. Mağara 15 milyon yıl yaşında kritik bir mağara. İçerisinde bulunan sarkıtlarıyla, pek çok mağara oluşuyla rastgele bir insan müdahalesine karşı risk altındadır. Etrafında yapılabilecek rastgele bir yol ya da madencilik üzere bir olaydaki titreşim durumunda mağaranın içerisindeki dikitler, sarkıtlar ve hasara hassas öteki materyallerin dökülme riski var. Ayrıyeten mağaranın bulunduğu bölgede, ‘karaca kaya’ dediğimiz coğrafyada aslında ‘kireç taşı’ denilen kayalık bloktur. Bu bloklar tabiatı yeterince iklimsel koşullara bağlı olarak mümkün bir patlatma üzere titreşim yaratabilecek tesirlerle dökülme riski olan alanlardır” sözlerini kullandı.
‘BÜTÜNCÜL BİR MÜDAFAA YAPILMALIDIR’
Mağaranın yanı sıra etrafındaki kayalık alanlar ve orman dokusunun bütüncül müdafaa altına alınması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Erüz, “Karaca Mağarası’nın etrafındaki o kayalığı mağarayla birlikte korumak gerekiyor. Mağara etrafında son yıllarda taş ocakları açılmaya başlandı. Kireç taşı hasebiyle da artan bir talep var. Bölgeye taş ocağı da gerekli olabilir ancak mağara üzere bir kıymetin ikincisi yok. Geri getirilmesi mümkün olmayan bir paha. Mağarayı koruyabilmek, etrafındaki kayalıkları korumakla mümkündür. Üstündeki ormanı da korumak gerekiyor. Etraftaki akarsuların tamamı bölgedeki ormanlar sayesinde yer altına iniyor. Ormanları korumazsak, mağara içerisindeki su sistemini ve etraftaki su kaynaklarını koruyamayız. Şayet o kayalığı koruyamazsak mağarayı da koruyamayız. Orada bütüncül bir muhafaza yapılmalıdır, aksi halde mağarayı da kaybedebiliriz. Taş ocaklarından dolayı, Karaca Mağarası’nın kayalarında dökülmeler başlamış. Bunun sebebi, çok şiddetli patlatmalar olmasa dahi, dinamit patlatmaları üzere hatta küçük titreşimler bile 5 kilometre etrafında oluşacak bir taban titreşimi mağara içerisinde, ayrışma ve çökmelere neden olabilir. Karaca Mağarası’nı korumak, en az 5 kilometre etrafındaki alanları korumakla mümkündür” diye konuştu.
‘KAYALARDA AYRIŞMA VE DÜŞMELER OLUŞMUŞ’
Taş ocaklarındaki patlatmalar sonucu oluşan titreşimlerin mağara ve etrafındaki kayalıklarda ayrışma ve düşmelerin oluşturduğunu kaydeden Prof. Dr. Erüz, “O coğrafyayı korumak için Karaca Mağarası merkezde olmak üzere Cebeli köy ve etrafının de muhafaza altına alınması gerekiyor. Mağara etrafında 13 farklı mağara mevcut. Bir adedinin içerisinde kale bir adedini içinde kilise var. Bir kısmı da Karaca Mağarası’na benzeri özellikler taşıyor. Belirlenen bir sorun şu anda yok lakin patlatma üzere durumlarla kayalarda ayrışmalar olduğu, köylüler tarafından da karaca kayanın gövdesinde yer yer düşmelerin olduğu biliniyor. Orada çalışanlarda bunu vakit zaman lisana getiriyor. Mağara ve karaca kaya incelendiğinde önemli bir durum var ise önlem alınacaktır. Lakin değerli olan sorunun ortaya çıkmaması için önlem almaktır. Kesinlikle bir tahlil üretilir lakin değerli olan o doğal paha yerinden kopmadan, ayrışmadan korumak. Etraftaki taş ocaklarının daha fazla dikkate alınması ve yeni taş ocaklarının açılmasının kesinlikle önlenmesi gerekiyor” dedi.
Kaynak: Son Dakika
