Abd Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşmak için ortalarında Türkiye’nin de olduğu birtakım ülkelerin İbrahim Anlaşmaları’na katılması gerektiğini açıkladı.
Trump, Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Ürdün’ün İbrahim Anlaşmaları’nı imzalamasının zorunluluğunu vurguladı.
İbrahim Mutabakatları, Trump’ın birinci başkanlık periyodunun sonunda İsrail ile birtakım Arap devletlerinin ABD arabuluculuğunda diplomatik münasebetlerini normalleştirmesi için kaleme alınmıştı.
İlk olarak Eylül 2020’de İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahrain ortasında ikili mutabakatlar imzalandı.
Bunun akabinde Sudan Ekim 2020’de İsrail ile bağlantıları olağanlaştırma niyetini beyan etti lakin ülkede iç savaş çıkması sebebiyle imzalar atılamadı.
Bu ülkeleri Aralık 2020’de Fas izledi. Böylelikle İsrail ile Fas ortasında diplomatik ilgiler tesis edildi.
1992’den bu yana İsrail ile diplomatik bağları bulunan Kazakistan da Kasım 2025’te İbrahim Anlaşmaları’na dahil oldu.
İsrail’in Aralık 2025’te resmen tanıdığı Somaliland de tıpkı devirde İbrahim Anlaşmaları’na katılacağını ilan etti.
Somali’den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Somaliland’i resmen tanıyan tek ülke İsrail. Lakin Somaliland’in kimi ülkelerle fiili siyasi ve diplomatik bağları bulunuyor.
Anlaşma ne diyor?
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın internet sitesinde yer alan İbrahim Muahedeleri Deklarasyonu’nda Ortadoğu’da “barışın korunması ve güçlendirilmesi” vurgulanıyor.
Anlaşamaların tarafları bu deklarasyon ile “dinlerarası ve kültürlerarası diyaloğu teşivk etmeyi” ve imzacı devletler ortasında “dostane ilgiler geliştirmeyi” tahahhüt ediyor.
Metinde “Bu dünyayı ırk, inanç ve etnik köken fark etmeksizin herkesin haysiyet ve umut içinde yaşayabileceği bir yer haline getirmek ismine tüm bireyler için müsamaha ve hürmet istiyoruz” tabirleri kullanılıyor.
Ayrıca “Ortadoğu ve dünyanın kalanı için bir barış, güvenlik ve refah vizyonu peşinde koşuyoruz” deniyor.
İbrahim Anlaşmaları’nın ismi “İbrahimi dinler” olarak bilinen Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam’ın ortak kökenini vurgulamak için seçildi.
Anlaşmada imzası bulunan ülkelerin birçok üç dinin ortaya çıktığı ve yayıldığı coğrafyada yer alıyor.
İbrahim Muahedeleri, İsrail ile Arap devletleri ortasındaki münasebetlerin olağanlaşması için ABD’nin attığı adımların devamı olarak görülüyor.
Bazı uzmanlar, İbrahim Mutabakatları imzacıları İsrail ve Sünni Arap devletlerinin Şiilerin çoğunlukta olduğu İran ile bölgesel rekabet içinde olduğuna dikkat çekiyor.
İlgili haberler
Kaynak: Haberler.com
