UZMAN Psikolog Tuğçe Yıldırım, kurban kesitine tanıklık eden 12 yaş öncesi çocuklarda travmatik tesir görülebileceğini belirterek, “Kurban kısmına tanıklık eden, alnına kan sürülen çocuklarda gece kaygıları, uyku sorunları, kaçınma davranışları, olayın zihinde tekrar tekrar canlandırılma ve dünyayı daha tehdit edici bir yer olarak algılama üzere telaş yansıları, ruhsal sıkıntılar görülebilir” dedi.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından Kurban Bayramı öncesi, kurban ibadetinin yöntemine uygun yerine getirilebilmesi için dikkat edilecek konular ve gerçek bilinen birtakım yanlışlarla ilgili bilgilendirme yapıldı. Açıklamada, kurbanlık hayvanın nitelikleri, kurban keserken dikkat edilecek konular, vekaletle kurban tertiplerinde dikkat edilmesi gerekenler, kurban ibadetiyle ilgili hakikat bilinen birtakım yanlışlar anlatıldı. Kurbanlık hayvanlarda devenin 5, sığır ve mandanın 2, koyun ve keçinin ise 1 yaşını doldurması, 6 ayını tamamlayan koyunun, 1 yaşını doldurmuş üzere iri olması halinde kurban edilebildiği anlatıldı. Koyun yahut keçinin yalnızca 1 kişi ismine kurban edildiğinin vurgulandığı açıklamada, deve, sığır ve mandanın ise 1 şahıstan 7 şahsa kadar ortak olarak kurban edilebileceği tabir edildi. Açıklamada, kurban edilecek hayvanın sağlıklı ve organlarının tam olması gerektiğine dikkat çekildi.
‘HAYVANIN GÖZÜ ÖNÜNDE BIÇAK BİLEME, KESİM YAPILMAMALI’
Kurban keserken hayvana yeterli davranılması, eziyet görüp gerilime girmesine sebep olacak davranışlardan sakınılması, kesim yeri ve etraf paklığı için önlemlerin alınmasının anlatıldığı açıklamada, hayvanların bir oburunun kesitini görecek biçimde yan yana bulundurulmaması, kurban kesiti için bıçak bileme üzere ön hazırlıkların hayvanın gözü önünde yapılmaması, ehil bireylerce kesim sürecinin yerine getirilmesi gerektiği belirtildi.
KURBAN KESİM GÜNÜ
Kurbanlıkların, kesinlikle kurban kesim günleri içerisinde kesilmesi gerektiğinin belirtildiği açıklamada, vekaletle kurban tertiplerinde dikkat edilmesi gereken konular şöyle anlatıldı:
“Vekaletle kurban kestirmek isteyen kişinin, kesene vekalet vermesi gerekir. Şayet kurban ibadetinin yerine getirilmesi konusunda bir kurum aracı kılınıyorsa bu durumda kurbanın satın alınması, kesilmesi ve dağıtılması üzere konularda kapsamlı vekalet verilmeli. Hayvan, kurban niyetiyle ve vekalet veren kişi ismine kesilmelidir. Kurban paylarına ortak olanların tamamının niyeti ibadet olmalıdır. Hayvan kesim fiyatları yahut tertip sarfiyatları, kesilen kurbanlık hayvanların etleri, derileri yahut sakatatından karşılanmamalı, bunlar ayrıyeten ödenmelidir. Hissedarlar belirlenmeden hayvanların topluca kesilmesi caiz değildir. Kurban etlerinin satılıp öbür maksatlar doğrultusunda kullanılması gerçek değildir. Ticari kuruluşlar, kurban tertibi kapsamında et satımını çağrıştıran uygulamalardan uzak durmalıdır. Kurban bölümü yurt içinde yerine getirilebileceği üzere yurt dışında da yerine getirilebilir. Bununla birlikte, imkanlar nispetinde kurbanın yurt içinde kesitine öncelik verilmelidir.”
DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
Kurban ibadetiyle ilgili yanlışsız bilinen birtakım yanlışların da tabir edildiği açıklamada, ‘Kesimsiz kurban bağışı’ ve gibisi isimler altında yapılan bağışların hiçbir dini desteği bulunmadığı, kelam konusu bağışlarla kurban ibadetinin yerine getirilmediği vurgulandı. Hakikat bilinen kimi yanlışlar şöyle açıklandı:
“Bir kurban payı sırf 1 kişi içindir. İmkanı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir paya ortak olabileceği anlayışı dinen hakikat değildir. Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kısımla ilgili başka kararlar, bütün kurban çeşitlerinde tıpkı olup, çeşitli gayelerle yahut şükür niyetine kurban edilecek hayvanlarda, yaş üzere birtakım kaidelerin gerekli olmadığı inancı yanlıştır. İnsanların bir ortaya gelerek topluca Hz. Peygamber ismine bir kurban payına girmeleri formunda bir uygulama dinimizde mevcut değildir. Dinimizde kabir kurbanı yahut meyyit kurbanı ismiyle bir kurban tipi bulunmamaktadır. Kurban kanının, alına yahut otomobil tekerleği üzere eşyalara sürülmesi inancı yanlışsız değildir. Evli olmayan kimselerin, gerekli mali imkana sahip olsalar da kurban kesemeyecekleri anlayışı yanlıştır. Kurban kesim sürecini bayanların yapamayacağı anlayışı yanlışsız değildir. Kesme maharetine sahip olan kişi, erkek olsun bayan olsun, kurban bölümünü gerçekleştirebilir. Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının kesinlikle 3, 5, 7 üzere tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı yanlışsız değildir. Kurbanlık hayvanın gerekli yaşını tamamladığı halde şimdi kapak atmamış (2 yaşını doldurduğu halde dişini dökmemiş) ise kurban edilemeyeceği biçimindeki anlayış hakikat değildir. Kurban etlerinin kesinlikle yedi yoksula dağıtılması gerektiği formundaki anlayış yanlışsız değildir. Kurban etini üçe bölmek müstehaptır. Kurbanlık hayvana ortak olanların kimilerinin adak yahut akika (yeni doğan çocuğun şükrünü tabir etmek maksadıyla kesilen) niyetiyle kurbana iştirak etmesinin kurbana pürüz olduğu biçimindeki anlayış kusurludur. Seferi (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı yanlışsız değildir.”
ÇOCUK GELİŞİMİNE ZARARI
Uzman Psikolog Tuğçe Yıldırım, Kurban Bayramı’nda çocukların kurban kısmına tanıklık etmesinin, alnına kan sürülmesinin bilhassa 12 yaş öncesi periyottaki çocuklarda travmatik tesir oluşturabileceğine dikkat çekti. Kurban kısmını gözlemlemenin çocuk için ‘şiddet’ ve ‘can kaybı’ algısı yaratabileceğine değinen Yıldırım, “Çocuklarda görsel hafızanın güçlü olması nedeniyle şahit olunan sahneler zihinde kalıcı izler bırakabilir ve travmatik tesir yaratabilir. Bu durum kimi çocuklarda gece endişeleri, uyku sorunları, kaçınma davranışları, olayın zihinde tekrar tekrar canlandırılması ve dünyayı daha tehdit edici bir yer olarak algılama üzere tasa reaksiyonlarına yol açabilir. Hatta kimi çocuklarda korku, sırf duygusal olarak değil, bedensel ve davranışsal olarak da ortaya çıkabilir. Bilhassa iştah azalması, yemek yemeyi reddetme ya da et tüketimine karşı isteksizlik üzere yeme davranışında değişiklikler gözlenebilir” diye konuştu.
‘KESMEK, ÖLDÜRMEK’ YERİNE ‘YARDIMLAŞMA’ VURGUSU
Yıldırım, Kurban Bayramı’nın çocuklara anlatımında ‘kesmek, öldürmek, can almak’ üzere dehşet uyandırabilecek sözler yerine çocuğun gelişim seviyesine uygun olarak ‘paylaşma, yardımlaşma, muhtaçlık sahiplerine ulaştırma’ üzere inanç verici kavramların tercih edilmesi gerektiğini söyledi. Yıldırım, “Çocuklar bayramın toplumsal ve onarıcı istikametine, paylaşma ve yardımlaşma kısmına dahil edilmelidir. Etlerin hazırlanması, gereksinim sahiplerine ulaştırılması ve bayram sofralarının paylaşım ruhu, çocuğun empati gelişimini desteklerken birebir vakitte bayramı inançlı ve olumlu hislerle ilişkilendirmesine katkı sağlar” dedi.
Kaynak: Son Dakika
