Süt eserlerine karşı alerjiniz mi var? Hayvansal eserleri azaltmak mı istiyorsunuz? Yoksa yalnızca sütün tadını mı sevmiyorsunuz?
Yerine seçebileceğiniz pek çok bitkisel alternatif var.
Peki lezzet, besin kıymeti ve çevresel tesir açısından hangi bitkisel sütü tercih etmelisiniz?
The Vegan Chef School’un şefi ve kurucusu Day Radley, bu soruyu yanıtlamanın sıkıntı olduğunu söylüyor:
“Aynı temel malzemeyi kullansalar bile markalar ortasında büyük farklar olabilir.”
Hızlı cevap: Hangi bitkisel süt en uygunu?
Protein açısından en uygunu: Soya yahut bezelye
Kahve için en güzeli: Yulaf
İklim tesiri açısından en düzgünü: Soya, yulaf yahut bezelye
En düşük kalorili: Badem
Beş yaşından küçükler için kaçınılması gereken: Pirinç
Etikette nelere dikkat etmeli?
Hayvansal süt, âlâ bir kalsiyum ve protein kaynağı.
Beslenme uzmanı Charlotte Radcliffe bunun yerine bitkisel süt tükettiğinizde değerli besin unsurlarını gereğince aldığınızdan emin olmanız gerektiğini söylüyor.
Bunun için kalsiyum, B12 vitamini ve iyot ile zenginleştirilmiş bitki bazlı sütleri tercih etmenizi öneriyor.
Radcliffe “İnek sütüyle misal besin bedellerine sahip bitki bazlı bir süt alternatifi arıyorsanız, soya ve bezelye versiyonlarını öneririm” diyor.
Bitki bazlı sütler ultra işlenmiş besin mı?
Leeds Üniversitesi besin bilimi ve beslenme fakültesinden Prof. Janet Cade “Bitki bazlı ‘sütlerin’ %90’ından fazlası, olağan yemek pişirmede kullanılmayan besin bileşenleri ve unsurlardan (aroma, stabilizatör yahut kollayıcı maddeler) üretildikleri için ultra işlenmiş olarak kabul edilebilir, lakin bu aslında bir sorun değil” diyor.
Bu katkı hususları, bitki bazlı sütlerin daha uzun müddet dayanmasını ve inek sütüne misal bir tat hissi vermesini sağlıyor.
Hangi bitki bazlı süt etraf için en düzgünü?
York Üniversitesi’nden Food and Climate Change(Gıda ve İklim Değişikliği) kitabının muharriri Sarah Bridle “İklim değişikliği açısından bakıldığında, rastgele bir bitki bazlı sütün inek sütünden daha yeterli olduğunu söyleyebilirim” diyor.
Ancak bu çevresel tesir, tarım sistemi, nakliye ve sürece metotlarına nazaran değişebiliyor.
Gıdaların çevresel tesirine ait 2022 tarihli bir çalışma inek sütünün litre başına 3.7 kilogram sera gazı emisyonu ürettiğini hesaplarken, bu sayı soya sütü için 0.98 kilogram, badem sütü için 0.66 kilogram ve yulaf sütü için 0.45 kilogram oldu.
En tanınan bitki bazlı sütlerin karşılaştırması
Soya sütü
Radcliffe’e nazaran, besin pahası açısından nötr tada sahip bu süt, benzeri ölçüde protein içerdiği için inek sütünün en âlâ alternatifi.
Doymuş yağ oranı düşük, birebir vakitte sağlıklı bir doymamış yağ kaynağı.
Soya fasulyesi, Amazon’da ormansızlaşmaya neden olması nedeniyle makûs bir üne sahip olsa da global olarak yetiştirilen soyanın %77’sinin hayvan yemi olduğu ve yalnızca %7’sinin insan besin eserlerinde kullanıldığı belirtiliyor.
Yulaf sütü
Çok kremsidir, bu nedenle kahve üzere sıcak içeceklerde çok uygun sonuç verir.
Protein açısından zayıftır ve ekseriyetle öteki alternatiflere nazaran daha kalorilidir.
Ayrıca, yulaf parçalandığında nişasta tarafından üretilen daha fazla özgür şeker içerir. Sıhhat uzmanları bu cins şekerlerin tüketimini sonlandırılmasını tavsiye ediyor.
Yulaf sütü inek sütüne kıyasla toprak, su ve sera gazları üzerinde çok daha düşük bir çevresel tesire sahip.
Badem sütü
Tadı fındık üzeredir, lakin yoğunluğu içerdiği fındık oranına nazaran değişebilir.
Radcliffe, bu sütün kalori, doymuş yağ ve protein açısından düşük olduğunu söylüyor.
Bademlerin sera gazı emisyonu düşük olsa da başka yemişlere kıyasla büyümek için çok fazla suya gereksinim duyabiliyor.
Pirinç sütü
Radley “Pirinç sütü çok tatlı ve ince olabilir” diyor.
Bu süt besin pahası açısından da yüksek puan almıyor. Doymuş yağ ve protein içeriği düşük olan eser, çoklukla başka alternatiflere nazaran daha yüksek kalori ve hür şeker içeriyor.
Radley ayrıyeten “Pirinç içecekleri, arsenik içermesi nedeniyle beş yaşın altındaki çocuklar için de önerilmez” diyerek “Arsenik etrafımızda doğal olarak bulunur ve bitkiler tarafından emilebilir. Pirincin öteki tahıl bitkilerinden daha fazla arsenik emdiği biliniyor” ihtarında bulunuyor.
Pirinç sütü, soya, badem ve yulaf sütlerine nazaran daha yüksek sera gazı emisyonuna sahip ve pirinç su tüketimi yüksek bir bitki.
Bezelye sütü
Sarı bezelyeden elde edilen proteinle yapılır ve kremsi, hafif tatlı bir tada sahiptir.
İnek sütüne kıyasla benzeri ölçüde protein içerir ve doymuş yağ oranı düşüktür, bu nedenle soya alerjisi olan ve süt eserlerinden kaçınmak isteyen herkes için güzel bir seçenek.
En az sera gazı emisyonlarından birine ve düşük su muhtaçlığına sahip olması nedeniyle çevresel ayak izi de düşük.
Kaynak: Haberler.com
