(ANKARA) – İsrail ve İran, çatışmaların altıncı gününde karşılıklı füze ataklarına devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump ise Tahran’a “kayıtsız koşulsuz teslim ol” daveti yaptı.
İsrail, İran’ın nükleer silah geliştirmenin eşiğinde olduğu sonucuna vardığını açıklamasının akabinde 13 Haziran Cuma günü, İran’a karşı şimdiye kadarki en büyük hava saldırısını başlattı. İran’ın da İsrail’e yönelik misilleme taarruzlar düzenlemesiyle iki ülke ortasındaki çatışma, altıncı gününe girerken; İsrail ordusu, bu sabah İran tarafından İsrail’e iki füze fırlatıldığını açıkladı. Bu açıklamanın akabinde Tel Aviv’de patlamalar duyulduğu kaydedildi.
İsrail, Tahran’ın güneybatı bölgesinde yaşayanlara bölgeyi boşaltmaları davetinde bulunduktan sonra İsrail Hava Kuvvetleri, bölgedeki İran askeri tesislerini vurdu. İran basını ise İsrail’in, Tahran’ın doğusunda İran İhtilal Muhafızları’na bağlı bir üniversiteye saldırdığını duyurdu.
İranlı yetkililer, birçok sivil 224 kişinin öldüğünü bildirirken; İsrail 24 sivilin öldüğünü açıkladı. Her iki ülkenin sakinleri tahliye edildi ya da kaçtı.
Öte yandan, ABD Ulusal İstihbarat Yöneticiliği, İran’ın Orta Doğu’daki en fazla balistik füzeye sahip olan ülke olduğunu açıkladı. ABD, İran balistik füzelerinin, İsrail ve öteki potansiyel bölgesel amaçlara karşı değerli bir caydırıcı ve misilleme gücü olduğunu belirtti.
Trump: “Sözde ‘Dini Lider’in tam olarak nerede saklandığını biliyoruz; onu ‘şimdilik’ öldürmeyeceğiz”
ABD Başkanı Trump, dün sosyal medya üzerinden, “ABD’nin sabrının tükenmekte olduğu” ikazında bulundu. Trump, İran’ın Ruhani Lideri Ayetullah Ali Hamaney’i “şimdilik” öldürmek üzere bir niyetinin olmadığını söyledi. ABD basınında Trump’ın bu yorumları, ABD’nin müdahalesini derinleştirip derinleştirmeyeceğini tartarken, İran’a karşı daha agresif bir tavır takınacağına işaret etti.
Trump, “Sözde ‘Dini Lider’in tam olarak nerede saklandığını biliyoruz. Onu dışarı çıkarmayacağız (öldürmeyeceğiz), en azından şimdilik … Sabrımız tükeniyor” diye yazdıktan üç dakika sonra yeniden toplumsal medya hesabından, İran’a yönelik “Kayıtsız kuralsız teslimiyet” sözünü kullanarak davette bulundu.
ABD idaresi, İran’a “doğrudan saldırma” konusunu da görüştü
ABD ve Batı medyasında yer alan haberlere nazaran, Trump’ın, ABD’nin yakın müttefiki İsrail ile İran ortasındaki çatışmayla ilgili vakit zaman çelişkili ve şifreli iletiler vermesi Orta Doğu’daki krizle ilgili meçhullüğü derinleştirdi. Trump’ın kamuoyuna yaptığı açıklamalar, askeri tehditlerden diplomatik açılımlara kadar geniş bir yelpazede yer aldı.
Batı medyasına konuşan ABD’li bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump ve takımının, “İran’ın nükleer tesislerine yönelik hücumlarda İsrail’e katılmak da dahil olmak üzere çok sayıda seçeneği değerlendirdiğini” lisana getirdi. Yetkili, Trump’ın, dün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile telefonda görüştüğünü söyledi.
Yetkili ayrıyeten, Trump’ın dün öğlenden sonra Ulusal Güvenlik Kurulu ile İran-İsrail çatışmasını görüşmek üzere 90 dakikalık bir toplantı gerçekleştirdiğini bildirdi lakin toplantıya ait detayları paylaşmadı.
ABD, Orta Doğu’ya daha fazla savaş uçağı gönderiyor
Batı medyasına konuşan başka üç ABD’li yetkili ise, ABD’nin, “Orta Doğu’ya daha fazla savaş uçağı gönderdiğini ve başka savaş uçaklarının konuşlandırılmasını genişlettiğini” söyledi. ABD, şu ana kadar İran’la yaşanan çatışmada, İsrail’e atılan füzelerin düşürülmesine yardımcı olmak da dahil olmak üzere yalnızca “dolaylı adımlar” attı.
ABD istihbarat raporlarına erişimi olan bir kaynak, “İran’ın birtakım balistik füze rampalarını hareket ettirdiğini, lakin bunların ABD güçlerini mi yoksa İsrail’i mi gaye aldığını belirlemenin güç olduğunu” belirtti.
Starmer: “ABD’nin çatışmaya girmek üzere olduğuna dair bir işaret yok”
Ancak Trump’ın erken ayrıldığı Kanada’daki G7 Doruğu’nda konuşan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, “ABD’nin çatışmaya girmek üzere olduğuna dair bir işaret olmadığını” açıkladı.
Hamaney’in en yakın güvenlik danışmanları öldürüldü
ABD basınında yer alan haberlere nazaran, Hamaney’in esas askeri ve güvenlik danışmanları, İsrail akınlarında öldürüldü. Buna göre İran’ın Ruhani Lideri Hamaney’in yakın çevresinin daraltıldığı kaydedilirken; bu durumun İran için stratejik kusur riskini arttırdığı tabir edildi.
İran medyasının bildirdiğine nazaran, ülkenin siber güvenlik komutanlığı yetkililerinin irtibat aygıtları ve cep telefonlarını kullanması yasaklandı. İsrail, İran’ın dijital altyapısına karşı “büyük bir siber savaş” başlattı.
Hamas’ın, 7 Ekim 2023’te İsrail’e saldırarak, Gazze’deki katliamı “tetiklemesinden” bu yana İsrail, Gazze’deki Hamas’tan, Lübnan’daki Hizbullah’a, Yemen’deki Husilerden Irak’taki milislere kadar “İran’ın Orta Doğu’daki vekilleri” olarak görülen kümelere saldırdıkça Hamaney’in bölgesel tesiri azaldı. İran’ın yakın müttefiki Suriye’nin, eski otokratik Devlet Başkanı Beşar Esad da 8 Aralık’ta radikal İslamcı muhalif kümeler tarafından devrilmişti.
UAEA: “İran, 20 yıldır birinci kere nükleer silahların yayılmasını tedbire yükümlülüklerini ihlal etti”
İsrail’in saldırısı başlamadan evvel, Birleşmiş Milletler’in (BM) nükleer gözlemcisi Memleketler arası Atom Gücü Ajansı’nın (UAEA) 35 ülkeden oluşan yönetim kurulu, “İran’ın neredeyse 20 yıldır birinci defa nükleer silahların yayılmasını tedbire yükümlülüklerini ihlal ettiğini” ilan etti. UAEA, dün yaptığı açıklamada, İsrail’in, İran’ın Natanz tesisindeki yeraltı zenginleştirme salonlarını direkt vurduğunu bildirdi.
Netanyahu, “İran’ın nükleer gelişimi engellenene kadar geri adım atmayacağını” vurgularken; Trump, “İran’ın zenginleştirme konusunda katı kısıtlamaları kabul etmesi halinde İsrail saldırısının sona erebileceğini” söylemişti.
İran nükleer silahlanmayı reddederken İsrail, sessizliğini koruyor
İran ise, nükleer silah arayışını reddetmişti. Fakat İran, milletlerarası Nükleer Silahların Yayılmasını Tedbire Mutabakatı’na (NPT) taraf olarak zenginleştirme de dahil olmak üzere barışçıl maksatlarla nükleer teknolojiye sahip olma hakkına sahip olduğuna işaret ediyor.
Bunun yanı sıra NPT’ye taraf olmayan İsrail, Orta Doğu’da nükleer silahlara sahip olduğuna inanılan tek ülke olarak varsayım ediliyor. Fakat İsrail, bu hususa ait şimdi resmi bir açıklama yapmadı.
İsrail, İran’a yönelik hücumlarını tırmandıracak
İsrail, “şu anda İran hava alanını denetim ettiğini ve önümüzdeki günlerde harekatı tırmandırmayı planladığını” belirtti. Lakin Batı medyasında İsrail’in, “ABD İran’a yönelik hücumlara direkt katılmadan, bir dağın altına kazılmış Fordow üzere derinlere gömülü nükleer tesislere darbe vurmakta zorlanacağı” halinde değerlendirmeler yapıldı.
İran ve Katar tarafından paylaşılan dünyanın en büyük gaz alanı Güney Pars’ın da ortalarında bulunduğu alanlara yapılan hücumların akabinde global petrol piyasaları alarm durumuna geçti.
Kaynak: Haberler.com
