İran’da faaliyet gösteren Kürdistan Özgür Ömür Partisi’nin (PJAK) Eş Genel Başkanı Emir Kerimi, Türkiye’deki “yeni süreci” desteklediklerini lakin kendilerinin PKK üzere silah bırakma ve fesih kararlarının olmadığını söyledi.
Kerimi “Çünkü İran’da bu türlü bir taban yok” dedi.
“Türkiye’ye hiçbir vakit saldırmadık ve saldırmayacağız” diye konuşan Kerimi, “Türkiye devletiyle olağan ve barışçıl bağlantılar kurmak” istediklerini belirtti.
BBC Türkçe‘nin sorularını yazılı olarak yanıtlayan Kerimi, İsrail ve İran hücumlarıyla ilgili, “Bu bizim ve halkımızın savaşı değildir, tarafı değiliz” kelamlarını kullandı.
Grup, PKK’nın omurgasını oluşturduğu Kürdistan Topluluklar Birliği’nin (KCK) bir üyesi.
PJAK, Türkiye ve İran’ın “terör örgütleri” listesinde yer alıyor.
ABD Hazine Bakanlığı da 2009’da PJAK’ı “terör örgütü” olarak tanımladı.
Türkiye, kümenin PKK’nın İran kolu olduğunu savunuyor.
PJAK ise PKK ile organik bir alakalarının olmadığını sav ediyor.
‘Süreci destekliyoruz’
Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat’ta PKK’ya yaptığı silahsızlanma davetinin akabinde örgüt, 5-7 Mayıs’ta kongresini topladı ve 12 Mayıs’ta silah bırakma ve kendisini feshetme kararı aldığını açıkladı.
Kimi bölümlerin “çözüm” ve “barış”, hükümetin ise “Terörsüz Türkiye” kavramlarıyla tanımladığı süreç devam ediyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 18 Haziran’da yaptığı açıklamada, “Stratejik değeri bugün daha güzel anlaşılan Terörsüz Türkiye sürecimizin maksadına suhuletle ulaşması için uzlaşıya, iş birliğine gereksinimimiz var” tabirlerini kullandı.
BBC Türkçe‘nin sorularını yazılı olarak yanıtlayanKerimi, Öcalan’ın davetini büsbütün desteklediklerini belirtiyor ve “Bunu Türkiye ve tüm Ortadoğu için büyük bir demokratik değişim talihi olarak görüyoruz” diyor.
Örgüt açısından yaşanan değişikliklerin “stratejik olduğunu” ve “PKK’nın önemli olduğunu” savunan Kerimi, Türkiye tarafını ise eleştiriyor:
“Bu davet ve PKK’nın olumlu cevabı barış ve demokrasi için büyük umutlar doğurdu. Ne yazık ki şu ana kadar Türkiye devleti bu sıkıntıyı epeyce taktiksel bir halde ele alıyor ve bu tarafta adım atmaktan kaçınıyor.”
Silah bırakmaya yaklaşım: ‘Nasıl savunmasız kalabiliriz?’
Bu süreçte Türkiye’deki yetkililer, PKK dışında PJAK ve Suriye’deki Halk Savunma Birlikleri (YPG) üzere kümelerin da silah bırakması gerektiğini savundu.
Kerimi, PJAK’ın gündeminde silah bırakma yahut fesihin olmadığını söylüyor.
Kerimi “Kürt probleminin demokratik tahlili için demokratik gayret ve diyaloğu” savunduklarını söylüyor.
Neden silahlı bir tekniği seçtiklerini ise “koşullar ve baskıcı politikalara” bağlıyor.
Bununla birlikte Kerimi, “PJAK, hiçbir vakit ulusal kurtuluş savaşı ve silahlı uğraş stratejisini gündemine almamıştır” diyor.
İran idaresi ise ülkede Kürtlere yönelik sistematik baskı uygulandığını reddediyor ve PJAK’ı ulusal güvenliğe ve ülkenin toprak bütünlüğüne tehdit oluşturan silahlı bir “terör örgütü” olarak görüyor.
2022 yılındaki Mahsa Amini protestoları sırasında açıklama yapan İran İçişleri Bakanı Ahmed Vahidi, “karşı devrimci terörist grupların” İran’daki “ayaklanmaları” planladığını söylemiş ve bu kümeler ortasında PJAK’ı da saymıştı.
İran idaresi; PJAK, İran Kürdistanı Demokratik Partisi, İran Kürdistanı Komala Partisi üzere muhalif Kürt örgütlenmelerini “bölücülük ve terörizm” dışında İsrail ile işbirliği yapmakla da suçluyor.
Kerimi kendilerinin neden PKK üzere silah bırakma kararı almadıklarına dair soruya ise şu karşılığı veriyor:
“Bizim algımıza nazaran Öcalan’ın davetinde silahlı çabanın temel strateji olmaktan çıkarılması vardı. Silah bırakmak, basamağın ilerlemesi ve siyasi-hukuki garantiler sağlanması halinde gerçekleşecek pratik bir adımdır.
“İran’da bu türlü bir yer yoktur. İran rejimi her türlü farklı kanıyı şiddetle bastırıyor ve gayret eden insanları idam ediyor. Bu gerçek, Kürt sıkıntısında daha da besbelli; idamların birçok Kürt eylemcilerden ve Kürt mahkumlardan oluşuyor. Öğretmeni, etraf aktivistini, bayan hakları savunucusunu idam eden bir rejime karşı nasıl savunmasız kalabiliriz?”
İran idaresi, bu tıp şahısların “devlet güvenliğine karşı faaliyet, silahlı ayaklanma ve isyana karışma, casusluk” üzere suçlamalarla idam edildiğini savunuyor.
Uluslararası insan hakları örgütleri ise hem idam tekniğini eleştiriyor hem de adil yargılanmanın olmadığını ve idamın ülkede muhalifleri cezalandırmak için kullanıldığını belirtiyor.
‘Türkiye devletiyle olağan ve barışçıl alakalar kurmak talebimiz var, hazırız’
Türkiye geçmişte devir periyot kimileri İran’la koordineli ve eş vakitli olmak üzere PJAK’a yönelik operasyonlar düzenledi.
Kerimi, birçok üyelerinin öldüğünü söylediği bu operasyonları eleştirdikten sonra şöyle devam ediyor:
“Bizim Türkiye devletinden rastgele bir talebimiz olmadı, bu nedenle bu devletle bir meselemiz yok. Türkiye devletinin bize karşı tavrı, bu devletin kronik Kürt fobisine dayanmaktadır.
“Türkiye’ye karşı hiçbir aksiyon gerçekleştirmedik ve gerçekleştirmeyeceğiz. Türkiye devletiyle olağan ve barışçıl bağlantılar kurma talebimiz var ve bu bahiste hazır olduğumuzu belirtiyoruz.”
Türkiye’de birtakım siyasi kesitler ve uzmanlar, PKK’nın silah bıraksa dahi bu süreçte silahların bir kısmının YPG ve PJAK üzere kümelere aktarılabileceğini savunuyor.
Bu tasaları sorduğumuz Kerimi, “Hayır, bu türlü bir şeyi mümkün görmüyoruz. PKK, Türkiye devletiyle tahlil arayışındayken neden silahı öteki yerlere taşısın?” diyor.
‘PJAK savaşı başlatan taraf olmayacak’
PJAK ile İran idaresini ortasında 2011’den bu yana fiili bir ateşkes bulunuyor.
Peki İsrail ile İran ortasındaki son kriz PJAK’ın durumunu tesirler mi?
Kerimi, savaşı başlatan tarafın kendileri olmayacağını savunuyor:
“Her ne kadar İran bu ateşkesi ihlal etmiş olsa da biz hâlâ ona bağlıyız. PJAK asla savaşı başlatan taraf olmayacaktır. İsrail ve İran ortasındaki savaş bizim ve halkımızın savaşı değildir, tarafı değiliz.
“Sorunların demokratik yollarla tahlilini arıyoruz. Yalnızca bize atak yapılır ve halkımız katliamla tehdit edilirse, legal savunma hakkı gereği kendimizi savunacağız.”
‘Özerklik ilan etmedik’
PJAK tarafından, İsrail-İran ataklarıyla ilgili 14 Haziran tarihinde yapılan yazılı açıklamada “Kendini yöneten demokratik bir toplumun inşası için tüm halkları seferber olmaya çağırıyoruz” sözü kullanıldı ve “özyönetim çağrısı” yapıldı.
Bu tabirlerle PJAK’ın tam olarak ne demek istediğini, bunun bir özerklik daveti manasına gelip gelmediğini sorduğumuz Kerimi şu yanıtı veriyor:
“Bildirimizde özerklik ilan etmedik. Kendi mukadderatını ve idare biçimini belirlemek halkın en doğal hakkıdır.
“Bildirimizde halkımıza, mevcut kriz ortamında devletten bir beklenti içinde olmadan inisiyatif alarak kendi işlerini yürütmeleri ve temel gereksinimlerini karşılamak üzere çeşitli komiteler kurmaları davetinde bulunduk.”
‘Hiçbir savaşta bizi sevindirecek bir şey yok’
Türkiye’de kimi uzmanlar, bu bildiride kullanılan tabirlere referans vererek PJAK’ın, İsrail’in İran’a yönelik hücumlarından memnuniyet duyduğunu savundu.
Sorumuz üzerine Kerimi bu yorumlara karşı çıktı:
“Savaşın acılarını herkesten yeterli biz biliriz. Hiçbir savaşta bizi sevindirecek bir şey yoktur. İran-İsrail savaşı olsun ya da olmasın, biz halkımızın hakları için uğraşımıza devam ederiz.”
İran’daki demokrasi yanlısı muhalefetin bir kısmı, İsrail’in ataklarını sert bir halde eleştirirken hem İran hem de diasporadaki birtakım muhalif gruplarsa bu atakların idare değişikliği için bir fırsat yaratacağını öne sürüyor.
Kendilerinin de bu türlü düşünüp düşünmediğini sorduğumuz Kerimi, bu anlayışı eleştiriyor:
“Çokça söylediğimiz üzere; savaş özgürlük ve demokrasi getirmez. Biz savaş taraftarı değiliz. Özgürlük ve demokrasiyi getiren, halkların, kimliklerin ve ezilen kısımların yürüttüğü demokratik gayrettir.”
PJAK nedir?
1999’da Abdullah Öcalan’ın yakalanmasına karşı İran’daki birtakım Kürt kentlerinde yapılan aksiyonlara güvenlik güçleri müdahale etti ve birçok kişi öldü.
Bu olayın akabinde PKK’nın İranlı Kürt gençleri ortasındaki tesirinin arttığına inanılıyor.
PJAK ise 2004’te kuruldu.
Örgüt, İran’daki mevcut İslami idareye karşı çıkıyor ve “demokratik öz idare ve demokratik konfederalizmi” savunuyor.
Grubun silahlı kanadı, “Doğu Kürdistan Savunma Birlikleri” (YRK) ismini taşıyor.
Yıllar içinde, PJAK’ın İran güvenlik güçlerine yönelik taarruzlarında ve İran’ın operasyonlarında iki taraftan da yüzlerce kişi öldü.
2011’de yaşanan ağır çatışmaların akabinde İran ile PJAK ortasında fiili bir ateşkes süreci başladı.
Örgütün eş genel liderleri Buyruk Kerimi ve Peyman Viyan.
PJAK’ın silahlı takımlarının günümüzde Irak Kürdistan Bölgesel İdaresi’nin dağlık bölgelerinde bulunduğu öne sürülüyor.
Türkiye’de yetkililer PJAK’ın PKK’nın İran kolu olduğunu savunuyor.
PKK ile ilgilerine dair soru üzerine Kerimi, ilgilerinin Öcalan’ın fikir ve ideolojisi üzerinden kurulduğunu vurguluyor:
“Biz partimizi, Öcalan’ın bayan özgürlüğü temelli demokratik-ekolojik toplum paradigmasını ortaya koyduğu periyotta kurduk. Bu fikri benimsedik ve bu temelde partimizi kurduk.
“Elbette iki iki güç ortasında düşünsel ve felsefi yakınlık olması, ortalarındaki öteki alanlarda da yakınlaşmaya yol açar; lakin bu organik bir ilgi manasına gelmez.”
Kaynak: Son Dakika
