KARADENİZ Teknik Üniversitesi (KTÜ) Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersan Başar, liderlik yaptığı 10’uncu Ulusal Antarktika Bilim Seferi’nde elde edilen bilimsel datalara ait konuştu. Prof. Dr. Başar, “Küresel ısınmaya bağlı olarak iklim değişikliği ve kutupların süratle erimesinin şahidi oluyoruz. Yapılan ölçümlerde günde 3 santimetre, yılda 10 metreye yakın erime meydana geliyor. Başlangıçta olağan gözükse de bu buzulların bu süratle erimesi olağan değil” dedi.
Küresel ısınmanın tesirleri, dünya genelinde olduğu üzere Türkiye’de de giderek daha görünür hale geliyor. Bilhassa kutuplar ve yüksek dağlık bölgelerde yer alan buzulların erimesi, iklim değişikliğinin en net göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. Yapılan bilimsel müşahedeler ve istatiksel bilgiler, son 10 yılda buzul erimesinin sürat kazandığını ortaya koyuyor. Buzulların sadece su kaynağı değil, iklimin belirleyicisi olduğunu söyleyen uzmanlar, erimeyle açığa çıkan karbon ve metan gazlarının global ısınmayı daha da artırdığına dikkat çekiyor.
‘BU SÜRATLE ERİMESİ OLAĞAN DEĞİL’
KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersan Başar, liderlik yaptığı 10’uncu Ulusal Antarktika Bilim Seferi’ne ait elde edilen bilimsel dataları DHA’ya anlattı. Prof. Dr. Başar, Antarktika seferleri kapsamındaki istatistiksel dataların son 10 yıl içerisinde buzul erimesinin hızlandığını açıkça ortaya koyduğunu kaydederek, “Bilim seferinde, sefer lideri olarak görev yaptım. Bu yıl Türkiye 10’uncu Antarktika seferini düzenledi. Bu bilim seferinde 10 yıldır süren çalışmalarımız ve yürütülen yeni projelerimiz var. Takip ettiğimiz, üssümüzün de bulunduğu Horseshoe Adası’nda bulunan ‘Shoesmith Buzulu’ son 10 yıldır büyük bir erimeye maruz kaldı. Global ısınmaya bağlı olarak iklim değişikliği ve kutupların süratle erimesinin şahidi oluyoruz. Yapılan ölçümlerde günde 3 santimetre, yılda 10 metreye yakın erime meydana geliyor. Başlangıçta olağan gözükse de bu süratle erimesi olağan değil. Milyonlarca yıldır Antarktika’da var olan buzullar büyük oranda erimeye maruz kalıyor. Bu erime karbon ve metan salınımı, Permafrost katmandaki erimelere sebep oluyor. Bu da dünyadaki karbon ölçüsünün artmasıyla global ısınmayı hızlandırıyor ve bir domino tesiri oluşturuyor. Bundan ötürü bilhassa Antarktika ve Arktik’te bu erimeler çok ağır gözlemleniyor” sözlerini kullandı.
‘ERİME DEVAM ETTİKÇE DAHA FAZLA KARBON SALINIMI ORTAYA ÇIKIYOR’
Buzulların erimesinin global ısınmayı tetiklediğini belirten Başar, “Küresel ısınmanın en değerli nedenlerinden biri sanayi ihtilaliyle başlayan bir karbon salınımıdır. Fosil yakıtların ağır olarak kullanılmasıdır. Domino tesiriyle, buzulların süratle erimesi sonucunda metan ve karbon salınımı daha da artmaya başladı. Buzun erimesi karbon çıkışını artırmaktadır. Buradaki yansımanın tesiri azalmaya başlayınca yeryüzü daha fazla sıcaklığı absorbe etti, yeryüzü devamlı ısınıyor. Birbirini tetikleyen bir biçimde süreç sürüyor. Bu olayların en ağır görüldüğü yerler de Antarktika, Arktik, Himalaya ve 5 bin metrenin üzerindeki buzulların bulunduğu dağlardır. En uygun örneklerinden biri Alplerdeki dağlardır. Ülkemizde Erciyes Dağı’ndaki tark buzunun büsbütün yok olması, Kaçkar’daki ve Ağrı Dağı’ndaki buzulun uygunca küçülmesi bunlara örnektir. Bu erime devam ettikçe daha fazla karbon salınımı ortaya çıkıyor ve global ısınmayı tetikliyor” dedi.
‘GELECEKTE BİZİ OLUMSUZ BİR SENARYO BEKLİYOR’
Kurulan GNSS (Küresel Konumlama Uydu Sistemi) istasyonlarıyla yerkürenin hareketlerinin takip edildiğini söz eden Başar, “Türkiye olarak, yer, deniz ve atmosfer bilimleri mevzularında bilimsel projeler yürütüyoruz. Antarktika’da üssümüzün bulunduğu bölgede (Horseshoe) ve Dismall Adası’nda kurulan GNSS istasyonlarımız bulunmakta. Bu istasyonlardan data alarak yerkürenin hareketleri takip ediliyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından kurulmuş olan istasyondan da Antarktika’daki meteorolojik hareketlerde gün gün takip edilebiliyor. 16 kişilik bir grupla seferimizi yapıyoruz, her vakit yabancı bir araştırmacımız da oluyor ve ortak çalışmalar yürütüyoruz. Buzulların erimesini artık çok rahat görebiliyoruz. Üssümüzün bulunduğu Horseshoe Adası’ndaki buzulun süratlice erimesi hiç olağan değil. Gelecekte bizi olumsuz bir senaryo bekliyor. Deniz suyunun asiditesinin yükselmesi, buzulların azalması, olumsuz hava kaideleri ve iklimin süratle değişmesi ve beklenmedik hava hareketlerinin oluşması bizi gelecekte bekleyen olumsuz senaryolar olarak karşımıza çıkıyor” diye konuştu.
Kaynak: Son Dakika
