Haber : Erva GÜN
(ANKARA) – Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme kapsamında yurt dışındaki varlıkların Türkiye‘ye bildirilmesine yönelik varlık barışı uygulaması yine hayata geçirildi. İktisatçı Güldem Atabay, uygulamanın geçmiş varlık barışlarından daha geniş kapsamlı olduğunu belirterek, “Vergi adaleti zedelenirse yalnızca bütçe değil, toplumsal inanç de zedelenir” dedi.
Resmi Gazete’de yayımlanan “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile varlık barışı uygulaması yine hayata geçirilirken, yurt dışı karlara uzun müddetli vergi istisnası, İstanbul Finans Merkezi ve nitelikli hizmet merkezlerine yönelik kapsamlı vergi avantajları ile kamu alacaklarının yapılandırılmasına ait düzenlemeler de yürürlüğe girdi.
Kanunla birlikte “varlık barışı” kapsamında yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul değer ve öteki sermaye piyasası araçlarının 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka yahut aracı kurumlara bildirilmesine imkan tanındı. Türkiye‘de bulunmakla birlikte yasal defter kayıtlarında yer almayan varlıklar da birebir tarihe kadar beyan edilebilecek. Düzenleme uyarınca bildirilen varlıklar üzerinden yüzde 5 oranında vergi alınacak. Fakat kelam konusu varlıkların muhakkak vadeli hesaplarda, devlet iç borçlanma senetlerinde, kira sertifikalarında yahut teşebbüs sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi halinde uygulanacak vergi oranı, taahhüt müddetine bağlı olarak yüzde 0 ile yüzde 4 ortasında değişecek. Düzenleme, yurt içi ve yurt dışındaki kayıt dışı varlıkların iktisada kazandırılmasını amaçlarken, beyan edilen varlıklara ait vergi avantajı sağlıyor.
“EKONOMİK VE AHLAKİ MANADA GERÇEK BİR BARIŞTAN KELAM EDEMEYİZ”
Ekonomist Güldem Atabay, varlık barışı ve vergi istisnası düzenlemeleri ANKA Haber Ajansı’na kıymetlendirdi. Atabay, yurt dışındaki varlıkların Türkiye‘ye bildirilmesi ve vergi mükellefi olmayan bireylere yönelik getirilen yeni vergi istisnalarını içeren düzenlemeyi teknik olarak bir “varlık barışı” başlığı altında değerlendirmenin mümkün olduğunu, lakin ekonomik ve ahlaki manada gerçek bir barıştan kelam etmenin güç olduğunu vurguladı.
Atabay, temel olarak yurt dışındaki para, altın, döviz, menkul değer ve sermaye piyasası araçlarının 31 Temmuz 2027’ye kadar Türkiye‘ye bildirilmesi halinde vergi incelemesi ve ek tarhiyat yapılmamasının öngörüldüğünü aktararak, “Son üç yılda Türkiye‘de vergi mükellefiyeti bulunmayan şahısların yurt dışı çıkarlarına 20 yıl gelir vergisi istisnası getiriliyor. Bu tarafıyla evvelki varlık barışlarından daha geniş ve daha uzun vadeli bir vergi ayrıcalığı içeriyor” sözlerini kullandı.
“GEÇMİŞ UYGULAMALARIN İKTİSADA KALICI KATKISI SÖYLENEMEZ”
Geçmiş varlık barışı uygulamalarının Türkiye iktisadına yansımalarını pahalandıran Güldem Atabay, evvelki adımların iktisada kalıcı ve ölçülebilir bir katkı sağladığının söylenemeyeceğini tabir etti. Periyot dönem sisteme para girişinin olmuş olabileceğini söyleyen Atabay, “Ancak bu girişlerin üretime, yatırıma, istihdama ya da vergi tabanının kalıcı biçimde genişlemesine ne kadar dönüştüğü tartışmalı. Türkiye’de sorun kaynak girişinden çok inanç sorunu. Hukuk devleti, öngörülebilir vergi sistemi ve kurumsal inanç olmadan gelen para da birçok vakit kalıcı yatırım sermayesine dönüşme” dedi.
“NE KADAR SERMAYE GİRİŞİ OLACAĞINI NET KESTİRİM ETMEK MÜMKÜN DEĞİL”
Atabay, yeni düzenleme ile Türkiye’ye ne kadar sermaye girişinin gerçekleşebileceği sorusunu yanıtlarken, bu hususta net bir varsayım yapmanın mümkün olmadığını söyledi. Bu tıp düzenlemelerde gerçek fiyatın yalnızca vergi oranına ya da muafiyete bağlı olmadığını tabir eden Atabay, “Siyasi risk algısı, kur beklentisi, finansal sistemin güvenilirliği ve servetin kaynağına ait memleketler arası kontrol düzenekleri da belirleyici. Kısa vadede aşikâr bir giriş olabilir lakin bunu direkt üretken sermaye girişi üzere okumamak gerekir” ihtarında bulundu.
Düzenlemenin kayıt dışı servetlerin sisteme kazandırılması açısından aktifliğinin de hudutlu kalabileceğine işaret eden Atabay, düzenlemenin servetin kaynağına ait güçlü kontrol sistemleriyle birlikte çalışmaması durumunda kayıt dışılığı azaltmayacağını belirtti. Atabay, bilakis bu durumun kayıt dışı servet sahiplerine tekrar tekrar “Bekleyin, nasıl olsa yeni bir af gelir” bildirisi vereceğini ve bu durumun da vergi ahlakını bozacağını lisana getirdi.
“SÜREKLİ VARLIK BARIŞI ÇIKARILMASI VERGİ AHLAKINI VE AHENGİNİ OLUMSUZ ETKİLER”
Sürekli varlık barışı çıkarılmasının vergi ahlakı ve vergi ahengi üzerindeki olumsuz tesirlerine değinen Atabay, bu mevzuyu en kritik problemlerden biri olarak tanımladı. Atabay, daima varlık barışı çıkarmanın, vergisini tertipli ödeyen fiyatlı, esnaf, KOBİ ve kayıtlı şirketler açısından önemli bir adaletsizlik duygusu yaratacağına dikkati çekerek, “Vergi ahengi yalnızca kontrolle değil, adalet inancıyla sağlanır. Vatandaş, sistemin güçlüye ayrıcalık tanıdığına inanırsa vergi ödeme motivasyonu zayıflar” değerlendirmesinde bulundu.
“DIŞARIDAN GELENE 20 YIL İSTİSNA TANINIYORSA TOPLUMSAL ADALET NASIL SAVUNULACAK?”
Son üç yılda Türkiye’de mükellef olmayan bireylere getirilen 20 yıllık vergi istisnasının hangi kümesi hedeflediğini ve ne manaya geldiğini açıklayan Atabay, bu düzenlemenin Türkiye’ye yerleşmeyi düşünen yüksek servet sahibi bireyleri, memleketler arası yatırımcıları, finansal varlık sahiplerini ve yurt dışı gelirleri yüksek kümeleri hedefliyor “gibi” göründüğünü tabir etti. Lakin burada önemli bir sorun olduğunu belirten Atabay, “Türkiye kendi vatandaşından, ücretlisinden, emeklisinden, küçük işletmesinden dolaylı vergilerle yüksek kaynak toplarken, dışarıdan gelen yüksek gelir kümesine 20 yıllık istisna tanıyorsa bu toplumsal adalet açısından nasıl savunulacak?” dedi.
“BU TEŞVİK POTANSİYEL BİR VERGİ GELİRİNDEN VAZGEÇİLMESİ MANASINA GELİR”
Söz konusu teşvikin kamu maliyesi üzerindeki tesirlerini de ele alan Atabay, düzenlemenin kısa vadede kimi finansal girişler sağlayabileceğini ama kamu maliyesi açısından potansiyel bir vergi gelirinden vazgeçilmesi manasına da geldiğini söz etti. Bu uygulamanın uzun vadede ekonomik kar yaratması için makul koşulların sağlanması gerektiğini kaydeden Atabay, “Uzun vadede ekonomik kar yaratması için bu varlıkların üretime, teknolojiye, ihracata, istihdama ve kalıcı yatırıma dönüşmesi gerekir. Aksi halde bu, kalkınma siyaseti değil, yüksek servet sahipleri için vergi avantajı rejimi olur” sözlerini kullandı.
Türkiye’nin mevcut ekonomik gereksinimlerine dikkati çeken Güldem Atabay, “Benim açımdan Türkiye’nin gereksinimi yeni varlık barışları değil, adil, öngörülebilir, geniş tabanlı ve herkesin mali gücüne nazaran vergi ödediği bir sistem. Vergi adaleti zedelenirse yalnızca bütçe değil, toplumsal inanç de zedelenir” yorumunu yaptı.
Kaynak: Haberler.com
