Ermenistan‘da seçmenler, parlamentonun yeni üyelerini seçmek için 7 Haziran Pazar günü sandığa gitmeye hazırlanıyor.
Bu, Başbakan Nikol Paşinyan’ın 2018’de iktidara gelmesinden beri düzenlenen üçüncü seçim olacak.
Ermenistan seçimlerinde 17 siyasi parti ve iki ittifak yarışacak.
Anketlerin zirvesinde Başbakan Nikol Paşinyan ve Sivil Sözleşme Partisi yer alıyor.
7 Haziran seçimi, Ermenistan‘ın Rusya’dan uzaklaşma ve Batı ile yakınlaşma süreci açısından dönüm noktası olarak görülüyor.
Uzmanlar, “pragmatik bir vizyona” sahip olan Başbakan Paşinyan yerine diğer birinin seçilmesinin Erivan’ın Türkiye ve Azerbaycan ile olağanlaşmasını etkileyebileceğini söylüyor.
Paşinyan Avrupa ile yakınlaşmayı savunurken Azerbaycan ve Türkiye ile olağanlaşmayı de destekliyor.
Uzmanlar, muhalefet partilerinin kazanması durumunda Ermenistan‘ın mevcut yaklaşımında büyük bir değişim beklenmediğinin altını çiziyor.
Adaylar kim?
Adayların ortasında Paşinyan’ın yanı sıra 2018 ihtilalinden sonra iktidardan düşen eski siyasetçiler ve Rusya yanlısı iş insanları bulunuyor.
Paşinyan’ın en büyük rakiplerinden biri Rus-Ermeni milyarder Samvel Karapetyan.
“Güçlü Ermenistan” ittifakının başındaki Karapetyan, “hükümeti devirmeye teşebbüs, vergi kaçakçılığı, sahtekarlık ve para aklama” üzere hatalardan yargılanıyor.
Karapetyan’ın Güçlü Ermenistan ittifakının birtakım üyeleri hakkında oy satın alma ve mitinglere katılanlara maddi menfaat sağlama üzere suçlamalardan dava açılmış durumda.
Karapetyan ve destekçileri, haklarındaki suçlamaların siyasi olduğunu ve bu davaların siyasi saiklerle açıldığını söylüyor.
Öne çıkan adaylardan biri de eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan.
Koçaryan, Taşnaksutyun olarak da bilinen Ermeni Devrimci Federasyonu (ARF) ve İleri Partisi’nin oluşturduğu “Hayastan [Ermenistan]” ittifakının liderliğini yürütüyor.
Bu ittifak, seçimlerin “varoluş meselesi” olduğunu savunuyor ve Azerbaycan’a yönelik “taviz zinciri” olarak tasvir ettikleri siyasetleri durdurmayı taahhüt ediyor.
Koçaryan, “Birlikte Başarabiliriz” sloganı ile seçim kampanyasını yürütüyor.
Seçimlerde argümanlı partilerden bir diğeri ise “Müreffeh Ermenistan”.
Parti lideri Gagik Tsarukyan, parlamento seçimleri için partisine liderlik etse de başbakanlığa talip değil.
Başbakanlık makamıyla ilgilenmediğini belirten Tsarukyan, partisinin dört potansiyel adayı olduğunu ve kâfi oy kazanmaları durumunda bu adayları açıklayacağını söyledi.
“Ermenistan’a Teklif” isimli bir seçim platformu yürüten parti, Azerbaycan ile barışı önceliklendiriyor.
Ayrıca istikrarlı dış siyaset, ekonomik büyüme ve toplumsal sıkıntılar üzere başlıklar da seçim gündeminde yer alıyor.
‘Muhalefetin dış siyasette radikal değişiklik yapma ihtimali düşük’
Güney Kafkasya ve Türkiye-Ermenistan bağlantıları üzerine uzmanlaşan bağımsız araştırmacı Nareg Seferian “tüm partiler aslında istikrarlı bir dış münasebet konumu benimsiyor” diyor ve ekliyor:
“Ancak Paşinyan ve grubunun Moskova’nın yörüngesinden uzaklaşarak Brüksel ve Vaşington’un yörüngesine hakikat yaklaştığı anlaşılıyor.”
BBC Türkçe‘ye konuşan Seferian, seçimlerin Ermenistan’ın dış siyasetine tesirlerine dair şunları söylüyor:
“Bir muhalefet partisinin iktidara gelip de radikal dış siyaset değişiklikleri yapma ihtimali çok düşük.
“Ermenistan devlet olarak zayıf bir pozisyonda. Erivan’da başa gelecek rastgele birinin büyük dış siyaset atakları yapmasını hayal etmek güç.”
Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Profesör Doktor Yıldız Deveci Bozkuş, “muhalefetle Paşinyan’ın ortasında neredeyse dişe diş, göze göz diyebileceğimiz karşılıklı restleşmelerin yaşandığı bir süreç var” diyor.
BBC Türkçe‘ye konuşan Bozkuş, adaylar hakkında şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Paşinyan Avrupa Birliği, Amerika ve Batılı devletlerin takviye verdiği bir figür olarak öne çıkıyor.
“Ama muhalefetin de burada başta Rusya olmak üzere birtakım kısımlar tarafından desteklendiğini unutmayalım.”
Bozkuş, 7 Haziran seçimlerini “doğuyla batının rekabeti sonucu ortaya çıkacak bir siyasi süreç” olarak nitelendiriyor.
Türkiye ile ilişkiler
Uzmanlar, mevcut iktidarın diplomatik olağanlaşma için Türkiye ve Azerbaycan’ın beklediği adımları attığını söylüyor ve müzakereler sırasında birtakım ön şartları karşıladığına dikkat çekiyor.
Türkiye üzerine uzmanlaşan akademisyen Doktor Varuzhan Geghamyan, aday ve partilerin resmi telaffuzlarına bakıldığında Türkiye ile münasebetler konusunda büyük bir fark olmadığının altını çiziyor.
BBC Türkçe‘nin sorularını yanıtlayan Geghamyan, “Ermenistan Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana en eleştirel hükümet bile ön şart olmadan Türkiye ile diplomatik ilgilerin tesisini destekledi” diyor.
Geghamyan, Paşinyan hükümetinin Türkiye’nin diplomatik olağanlaşma için öne sürdüğü birtakım kaideleri “peşinen kabul ettiğini” söylüyor.
Seçimi muhalefetin kazanması durumunda Türkiye’nin koşullarının peşinen kabul edilmeyebileceğini vurguluyor.
Nareg Seferian ise muhalefet adaylarının Türkiye’ye yönelik tavrıyla ilgili şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Tüm muhalif partiler Batı güçleriyle münasebetleri korumak istiyor. Türkiye ve Azerbaycan ile de olağanlaşmayı sürdürmeyi ya da bir çeşit fiili mutabakata varmayı hedefliyorlar.”
Türkiye’nin Kafkaslar’da Batı’nın “ana ortağı” olduğunu vurgulayan Geghamyan, 2020’deki İkinci Dağlık Karabağ savaşından bu yana Türkiye ve Azerbaycan’ın Ermenistan ile bağlantılarını normalleştirmemesini eleştiriyor:
“Altı yıldır sonlar açılmadı, gerçek münasebetler tesis edilmedi. Her vakit mümkün bir vizyondan kelam ediliyor ve hâlâ Ermenistan tarafının karşılaması gereken büyük bir ön şart listesi var.
“Bence ilgilerin âlâ olması vaadi [Ermenistan’dan] daha fazla taviz almak ve bölgedeki Türk nüfuzunu artırmak için diplomatik ve siyasi bir baskı aracı olarak kullanılıyor.”
Bölgedeki jeopolitik kaidelerin değiştiğini söyleyen Geghamyan, 7 Haziran seçimi öncesinde Türkiye’de kimi köşe müellifleri ve gazetecilerin Nikol Paşinyan lehinde bir tavır benimsediğine dikkat çekiyor.
‘Paşinyan’ın seçilmesi olağanlaşmayı hızlandırır’
Prof. Dr. Yıldız Deveci Bozkuş ise Paşinyan’ın tekrar seçilmesinin mevcut olağanlaşma sürecini “çok daha hızlandıracağını” savunuyor:
“Belki de sonların açılması, daha da kıymetlisi Ermenistan’ın yalnızca Türkiye’ye değil Batı dünyasına da açılması manasına geleceği için kritik bir değer arz ediyor.”
Nareg Seferian, Paşinyan’ın evvelki hükümetlerden farklı olarak “agresif biçimde olağanlaşma peşinden koştuğunu” söylüyor:
“Örneğin pasaport damgalarının dizaynını değiştirdi. Bu, Ankara’ya taviz vermek olarak okunabilir. Aslında görünen o ki Ankara ve Bakü’nün tüm taleplerine boyun eğiyorlar.”
Ermenistan, Eylül 2025’te aldığı kararla pasaport damga dizaynlarından Ağrı Dağı’nı kaldırdı.
Ermeniler için kültürel kıymeti bulunan ve Ermeniler tarafından “Ararat” olarak isimlendirilen Ağrı Dağı’nın ülkenin resmi armasından da çıkartılması gündemde.
‘Gerçek Ermenistan’ doktrini
Paşinyan, kimi kesitler tarafından “taviz” olarak eleştirilen siyasetlerini “Gerçek Ermenistan” doktrini ile açıklıyor.
Yıldız Deveci Bozkuş, bu yaklaşımı “Ermenistan’ın devlet kimliğini, dış siyasetini ve ulusal önceliklerini tekrar tanımlamaya yönelik bir politika” olarak tanım ediyor:
“Dolayısıyla Paşinyan ‘Eğer geçmişe takılıp kalırsak bir ilerleme kaydedemeyiz’ diyor ve yeni bir dış siyaset, yeni bir devlet kimliği inşa etmeye çalışıyor.”
Bozkuş, Paşinyan’ın yaklaşımını “Pragmatik bir siyasal vizyon” olarak tanım ediyor.
Akademisyen, Gerçek Ermenistan yaklaşımında Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan üzere komşu devletlerin topraklarına dair hak sav edilmediğini ve olağanlaşmanın ön planda olduğunu söylüyor.
Nareg Seferian da Paşinyan’ın son yıllardaki yaklaşımını şöyle kıymetlendiriyor:
“‘Elimizdekiler aşikâr. Gerçekçi beklentilerimiz olmalı. Kalan az şeyi de kaybetme riskini göze alamayız. O yüzden beni takip edin ve elimizdekine sahip çıkmakla yetinelim’ diyor.”
‘Seçimler ikinci tura kalabilir’
Paşinyan ve partisi anketlerde birinci olsa da tek başına iktidar olmak için kâfi oyu alamayabilir.
Nareg Seferian, “7 Haziran’da seçimlerin sonucu net bir halde belirlenmezse şaşırmam” diyor.
Bağımsız araştırmacı, seçimlerin ikinci cinse kalabileceğini söylüyor:
“Örneğin barajı aşan birtakım partiler koalisyon hükümeti kurmayı deneyebilir. Başarısız olurlarsa birinci çeşit en çok oy alan iki parti ortasında ikinci cins yapılacak.”
Akademisyen Varuzhan Geghamyan, incelediği anketlerden yola çıkarak yaklaşık beş parti ya da ittifakın meclise girebileceğini söylüyor.
Seçimi kazanmak için bir parti ya da ittifakın Ermenistan Parlamentosu’ndaki koltukların %52’sini kazanması ve ortak bir başbakan adayı üzerinde mutabık kalması gerekiyor.
İkinci çeşide gidilmesi durumunda kazanan tarafa %52’lik eşiği aşması için fazladan koltuk veriliyor.
İlgili haberler
Kaynak: Haberler.com
